در محیط دهان، میلیونها باکتری به صورت طبیعی وجود دارند. علت حضور این باکتریها این میباشد که شرایط به وجود آمدن انواع قارچها و باکتریهای مخرب را محدود کنند.
این باکتریها در طول شبانه روز به همراه بزاق و مواد غذایی که مصرف میشود، یک حالت چسبناکی پیدا میکنند که بر روی سطح دندانها و ریشه دندانها قرار میگیرند. به این باکتری های چسبناک، پلاک گفته میشود.
در صورتی که این پلاکها از روی سطح دندانها و ریشهها پاک نشوند، به همراه مواد معدنی که در بزاق وجود دارند، ایجاد جرم میکنند که به مرور زمان با استفاده از مواد غذایی رنگ زا مانند قهوه، چای، زردچوبه، زعفران، رب و… و همچنین استعمال دخانیات مانند سیگار باعث تغیر رنگ این جرمها به رنگ قهوهای و زرد تیره تبدیل میشوند.
باقی ماندن پلاک و جرم بروی سطح دندانها و ریشهها، در ابتدا باعث التهاب بافت لثه میشود که باعث قرمز شدن لثهها و خونریزی میشود. چنان چه این پروسه ادامه پیدا کند، تحلیل و عقب نشینی لثه اتفاق اتفاق میافتد و در ادامه باعث تحلیل استخوان اطراف ریشه دندانها میشود. با از دست رفتن استخوان اطراف ریشه دندانها، دندانها لق میشوند تا جایی که دندان قابلیت نگهداری را ندارد و میافتد.
چنان چه پلاکها به وسیله بهداشت روزانه از بین نروند، جرم تشکیل میشود، این جرمها به وسیله مسواک و نخ دندان از بین نمیروند و تنها به وسیله جرمگیری (SRP) توسط دندانپزشک از بین خواهند رفت.
جرمگیری به دو روش دستی و ابزاری به نام پیزو الکتریک و کوتیرون انجام میشود. دستگاههای پیزو الکتریک با استفاده از امواج الکترو مغناطیسی فراصوت، ایجاد لرزش باعث جدا شدن جرم ها از روی سطح دندانها می شود و چنان چه این عملیات به وسیله دندانپزشک مجرب انجام شود، هیچ ضرری بر روی دندانها و ساختار مینای دندانی ندارد و باعث تراش دندان نمی شود.
جرم ها چرا باید حذف شوند و چه ضرری دارند؟
مهمترین علت حذف جرم و پلاک، جلوگیری از بیماریها میشود و استخوان اطراف دندان میباشد که پیشتر توضیح داده شد.
حضور جرم باعث ایجاد بوی بد در محیط دندانها میشود. بد رنگی دندانها عامل دیگری است که جرم باعث آن میشود.
وجود جرم باعث افزایش گیر غذایی و باکتریایی میشود که باعث افزایش احتمال پوسیدگی میشود. تحلیل لثه و استخوان باعث میشود سطح ریشه دندان که دارای مینا نمیباشد دچار حساسیت به سرما گرما و هوا شود.
نحوه جلوگیری از ایجاد جرم و پلاک های دندان:
رعایت بهداشت روزانه از جمله مسواک، نخ دندان و استفاده از دهانشویه باعث عدم تشکیل جرم میشود.
استفاده از خمیر دندان های ضد جرم به علت دارا بودن مدار ساینده باعث سایش دندانها میشود و اصلاً توصیه نمیشود.
درمان جرمگیری بین 6 ماه الی 1 سال انجام میشود که با رعایت بهداشت میتواند دیرتر انجام شود.
در انتهای حلبه درمان جرمگیری بروساز می شود که باعث از بین رفتن زبری ایجاد شده بروی سطح دندان ها میشود و رنگدانههایی که ایجاد شد را حذف میکنند.
بلیچینگ:
استفاده از مواد غذایی رنگ زا از قبیل قهوه، چای، زردچوبه، زعفران و… و همچنین نوشیدنی های گازدار و استعمال دخانیات از قبیل سیگار به مرور زمان باعث تغیر رنگ دندان ها و تیره شدن دندان ها به وسیله ته نشین شدن و نفوذ رنگ دانهها به داخل مینای دندان میشود.
برای از بین بردن این تغیر رنگ، کم ضرر ترین روش انجام درمان بلیچینگ می باشد.
بلیچینگ به دو روش Office (داخل مطب توسط پزشک) و Home (روش خانگی) انجام می شود.
مواد مورد استفاده در پروسه بلیچینگ شامل: هیدروژن پروکساید، سدیم پروکسک و سدیم پربورات با غلظت و درصدهای مختلف به صلاح دید دندان پزشک شما میباشد.
Home Bleaching
در این روش ابتدا با قالب گیری توسط دندان پزشک شما تری (Tray) اختصاصی دندانهای بیمار ساخته میشود؛ در ادامه با قرار دادن مواد بلیچینگ داخل تری اختصاصی و قرار دادن بروی دندان ها با توجه به غلظتهای مختلف مواد بلیچینگ چندین ساعت به مدت دو هفته رنگ دندانها به رنگ طبیعی خود بر میگردند.
Office Bleaching
در این روش مواد با درصد و غلظت بالاتری نسبت به تکنیک Home توسط دندان پزشک بر روی دندان ها قرار داده میشوند و معمولا بین ۲ الی ۳ حلبه دندانها به رنگ طبیعی خود برمیگردند.
بلیچینگ داخلی یا Internal Bleaching:
دندان هایی که عصب کشی شده اند معمولا به مرور زمان دچار تغیر رنگ از داخل دندان میشوند.با توجه به این موضوع که این تغیر رنگ در مینای دندان اتفاقی نیوفتاده است و از منشأ داخل دندان میباشد، با این روش معمول بلیچینگ بد رنگی ها حذف نمیشوند.
برای برطرف شدن این موضوع مواد مخصوص بلیچینگ توسط دندانپزشک در داخل تاج دندان قرار داده می شود و طی چند جلسه به فاصله یک هفته بدرنگی ها برطرف شده و دندان ترمیم میشود.
معایب و محاسن و تفاوت های بلیچینگ به روش Home و Office:
Home:
بعلت غلظت پایین تر مواد بلیچینگ،احتمال ایجاد حساسیت دندان کمتر است.
از آنجایی که این روش در منزل انجام می شود،برخی بیماران این روش را ترجیح میدهند تری های اختصاصی این قابلیت را دارند که هر زمانی تنها با تهیه کردن مواد بلیچینگ با هزینه کمتر درمان مجدد صورت گیرد.
Office Bleaching:
به علت استفاده از غلظت بالاتر مواد بلیچینگ در تعداد جلسات کمتر ۲ الی ۳ جلسه بیمار سریعتر و در زمان کوتاهتری به رنگ ایده آل دندانهای خود میرسد.
در این روش احتمال ایجاد حساسیت دندانی کمی بیشتر از تکنیک Home میباشد که البته این احتمالا بسیار کم میباشد و در عرض چند روز بر طرف میشود.
پس از درمان بلیچینگ دندانها چند درجه روشنتر می شوند؟
این موضوع را به هیچ عنوان دندانپزشک شما نمیتواند پاسخ دهد.
بلکه بهترین شخص که پاسخ این پرسش را میداند، شخص شما هستید که به چه میزان دندان های شما تغیر رنگ نسبت به زمان کودکی شما را دادهاند.
در انتها باید بیان کرد که روش سفید کردن دندانها به روش بلیچینگ کم ضررترین روش به نسبت انواع درمان کامپوزیت و نیز لمینیت و روکش میباشد.
در انتها ذکر این مطلب حائز اهمیت است که درمان بلیچینگ بروی روکش های لمینیت و کامپوزیت نیز تاثیری نمی گذارد.